callcenter@flyslm.com | 24/7 support
  • Chat with us
  • Head Office

    ( 597 ) 432700

  • Passage Sales Office Paramaribo

    ( 597 ) 432700

  • Cargo Sales Office

    ( 597 ) 432700

  • Passage Sales Office Nieuw Nickerie

    ( 597 ) 432700

  • Airport Office - Johan Adolf Pengel International Airport

    ( 597 ) 432700

| Onze Organisatie | Contact Ons
  • Head Office

    ( 597 ) 465700

  • Passage Sales Office Paramaribo

    ( 597 ) 432700 / 438484 / 434925

  • Cargo Sales Office

    ( 597 ) 433636

  • Passage Sales Office Nieuw Nickerie

    ( 597 ) 0231359

  • Airport Office - Johan Adolf Pengel International Airport

    ( 597 ) 0325181

  • Nederlands
  • English

Tjauwmin, een Surinaamse favoriet van Chinese oorsprong

Chao mian, de voorloper van chow mein, is tegenwoordig een bekend Surinaams gerecht dat geëvolueerd is vanuit een Chinees-Kantonese oorsprong.

Chao mian, de voorloper van chow mein, is tegenwoordig een bekend Surinaams gerecht dat geëvolueerd is vanuit een Chinees-Kantonese oorsprong. Dit zeer populaire gerecht – in Suriname wordt het ‘tjauwmin’ genoemd – met roergebakken noedels als hoofdingrediënt, verschilt van de 炒面 chao mian die geserveerd wordt in China en de andere landen waar de Chinezen naar gemigreerd zijn.

Foto Charles Chang

De Chinezen kwamen in 1853 voor het eerst naar Suriname in een kleine groep van 18, gerekruteerd uit Java. In 1858 kwam een volgende, iets grotere groep van 500. Gezien hun barre leefomstandigheden en de afwezigheid van traditionele gebruiksvoorwerpen, ingrediënten en sauzen, moet het voor hen moeilijk zijn geweest om authentieke Chinese maaltijden te prepareren. Maar wetende hoezeer de Chinezen hun groenten koesteren, is het wel waarschijnlijk dat ze wat zaden meegenomen hadden. Er is jammer genoeg niets vastgelegd over wat zij kookten en aten.

Een van de eerste artikelen in een Surinaams dagblad, over een tent met Chinees eten, is van 1912. Het noemde het een “Chineesch speelhuis en een Cook-Shop”, met de interessante Surinaamse naam “So swiet no de”, hetgeen betekent: zo lekker is het nergens. Het menu kwam er echter niet in voor.

Uit: De West, 05 april 1946

Het eerste Chinese menu dat gepubliceerd werd in Suriname, was een advertentie voor een nieuwe locatie aan de Maagdenstraat, in 1917.  Daarin stond een verscheidenheid aan vis, varken, rund en kip opgesomd, die allen met rijst geserveerd werden. Traditioneel beschrijven de Chinese namen van gerechten de bron, de grootte, en soms een locatie en smaak. Van deze advertentie zijn de smaken helaas niet te achterhalen.

Uit: De West, 10 april 1946

In 1946 stonden er twee advertenties naast elkaar. Beiden adverteerden een moderner Café- Restaurant, en een gedetailleerder menu. Beiden hadden hetzelfde noedel gerecht staan, maar Café-Restaurant Chung King noemde het Chow Min, en Café-Restaurant Tjon Tjin Joe noemde het Gebakken Min, die ze beschreven als een heerlijke Chinese spaghetti.

Oom Jack, zoals ik hem kende, was een immigrant. Hij groeide op in zijn vaders restaurant, waar hij ook hielp. Restaurant Tjon Tjin Joe opende op 23 februari 1946. Volgens oom Jack is de smaak van tjauwmin drastisch veranderd. De allergrootste verandering is het gebruik van plantaardige olie, in plaats van reuzel. Reuzel, dat geïmporteerd werd in 5-ponds-blikken, was het belangrijkste vet dat gebruikt werd om te koken. Verder kopen de restaurants tegenwoordig ook geen heel varken meer van de slager. Vroeger wel, en er werd er geen enkel deel van het varken verspild. Overgebleven restjes, vel en vet werden gebruikt om smaakvolle reuzel te maken die vervolgens werd gebruikt om tjauwmin te maken. Andere bijproducten van het maken van reuzel waren de krokante vel- en vetdelen. Deze werden samen met hete pepers gebruikt om de sambal te maken die werd toegevoegd als een lekker extraatje.

Foto IMoesan Multimedia

In 1969 werd de term tjauwmin gebruikt bij Café-Restaurant Fong Foek Jie.  Dit populaire gerecht werd ook in enkele andere populaire restaurants verkocht en meestal ook daar gegeten. Toen meenemen of take-out populair werd, werd de tjauwmin verpakt in vetvrij papier dat bij elkaar gehouden werd met twee elastieken. Je eigen pan meenemen was ook een optie.

Krokant geroosterd varkensvlees links en mager geroosterd varkensvlees rechts / Foto Charles Chang

Fashong (Chinese varkensworst) / Foto Charles Chang

Geleidelijk aan kreeg het recept vaste vorm, en vandaag de dag is een standaard tjauwmin gemaakt met gele ei-noedels, langzaam roergebakken boven een laag vuur met eieren, uien en kleine stukken kailangroente. Het gerecht wordt afgemaakt met een keuze uit kleine stukken geroosterde kip, varkensvlees, en fashong (geroosterde varkensworst) erdoorheen gemengd, en/of met een kleurrijke selectie plakjes van dezelfde geroosterde vleessoorten erbovenop geplaatst. Het geroosterde vlees bovenop de tjauwmin is wat het typisch Surinaams maakt. Daarnaast komt er altijd een klein zakje met zoetzure komkommer en sneysi pepre, een lokale rode peper-variant, bij.

Foto IMoesan Multimedia

Na 1975 en bij de grootschalige emigratie van Surinamers naar Nederland, was tjauwmin een van de waardevolle dingen die meegingen bij de verhuizing. In Nederland zijn tegenwoordig verschillende variëteiten van Chinees eten te vinden, inclusief authentiek Kantonees Chinees, Indonesisch Chinees en Surinaams Chinees.

Patrick Woei / Foto IMoesan Multimedia

Tekst: Patrick Woei, december 2019

 

Patrick Woei is heel jong bij wijze van grapje begonnen in de keuken van Hotel Torarica, in Paramaribo, Suriname. Hij zou als twaalfjarige een beetje meehelpen in de vakantie. Hij werd flink geplaagd en kreeg de rotklusjes te doen, zoals eieren breken en scheiden. Maar juist deze ervaring in de patisserie motiveerde hem. De adrenaline die het werken achter de grill hem vervolgens als tiener gaf, droeg bij aan zijn besluit om naar een professionele opleiding te gaan op het prestigieuze Culinary Institute of America. En de rest, dat is “een en al avontuur!”, zoals Patrick zelf zegt.

 

Foto’s: Charles Chang & IMoesan Multimedia